1990: Το πρώτο ελληνικό άρθρο με θέμα το «ΥπερΚείμενο» (HyperText)


"Υπερ-Κείμενο (HyperText):

Το Υπερ-Μέσο μιας ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ"


ΕΞΩΦΥΛΛΟ "PC Master" Φεβρ. 1990
Εξώφυλλο του περιοδικού "PC Master", Φεβρουάριος του 1990

Αντί Εισαγωγής (Φεβρουάριος 2007)


Αυτό το άρθρο ανήκε σε μια σειρά παρόμοιων στο (πρωτοεμφανιζόμενο τότε) περιοδικό "PC Master". Γράφτηκε σε μία εποχή όπου... σχεδόν κανένας στην Ελλάδα δεν είχε ακούσει τον όρο "hypertext". Για να πάρετε μια εικόνα του πόσο σπάνιο ήταν αυτό, μπορούσε κανείς να πάρει μέχρι και... ντοκτορά Πληροφορικής σε ξένα Πανεπιστήμια, και πάλι να μην ξέρει τι είναι "hypertext" (αν δεν τύχαινε να το συμπεριλαμβάνει το... πρόγραμμα σπουδών).


Αυτό το άρθρο περιείχε αρκετές... προφητικές (για την εποχή του) φαντασιώσεις: Πρώτα-πρώτα, ο τίτλος του: "Υπερ-μέσο μιας Πολιτιστικής Αναγέννησης"! Πράγματι, το σημερινό "World Wide Web" είναι μία πολιτιστική αναγέννηση, ακριβώς λόγω του hypertext (δηλαδή των αλληλο-συνδεόμενων ιστοσελίδων του). Επίσης οραματιζόταν με χιουμοριστική απόγνωση το ΠΩΣ θα ήταν μία μελλοντική εποχή... Υπερφόρτωσης Πληροφορίας. E, μερικές από αυτές τις περιγραφές για το "μέλλον" (δηλαδή το... σήμερα) έπεσαν "πολύ μέσα"!

Μαζί με το άρθρο, στην ένθετη δισκέτα του περιοδικού, προσφερόταν δωρεάν και ο πρώτος ελληνικός hypertext-editor, σε πλήρη έκδοση. (Μην πιστεύετε όσα λέει το άρθρο ότι -δήθεν- "δεν ήταν πλήρης έκδοση": Αυτά γράφτηκαν σαν... "δόλωμα" για να αγοράσετε μία πιο προχωρημένη έκδοση του προγράμματος, αλλά δεν υπήρχε "περιορισμός λειτουργιών" όπως σε πολλά σημερινά "shareware").

Το πρόγραμμα αυτό, που λεγόταν"Υπερίων ο ΥπερΚειμενοΓράφος" ήταν ο πρώτος hypertext-editor σε παγκόσμιο επίπεδο που κυκλοφόρησε δωρεάν σε ένθετη δισκέτα περιοδικού. Είχε πολλαπλά έγχρωμα παράθυρα πλοήγησης και ήταν εξαιρετικά γρήγορος. Δεν υστερούσε και τόσο, από τους σημερινούς web-page editors / browsers. Περιλάμβανε επίσης μία δική του "συμβολική γλώσσα για υλοποίηση hypertext", αφού η αντίστοιχη (σύγχρονη) γλώσσα "HTML" (και η έννοια "ιστοσελίδα") δεν είχε εφευρεθεί ακόμη.


Η "HTML" εφευρέθηκε περίπου δύο χρόνια μετά τον "Υπερίωνα" και κυκλοφόρησε πολύ αργότερα. Αν δεν είχε επικρατήσει η "HTML", θα μπορούσε -λέεμε τώρα... -χεχε- να είχε υιοθετηθεί διεθνώς η "εσωτερική γλώσσα υπερκειμένων του Υπερίωνα" για το Διαδίκτυο, με διάφορες "επεκτάσεις"... (χεχε)

Ο "Υπερίων ο ΥπερΚειμενογράφος" είχε αναπτυχθεί σε "Turbo Prolog 2", μία γλώσσα προγραμματισμού πολύ μπροστά από την εποχή της (πρόγονο της σημερινής "Visual Prolog"). Στον "Υπερίωνα" χρησιμοποιήθηκε και αρκετή "καθαρή γλώσσα μηχανής" (Assembly), έχοντας σαν αποτέλεσμα πολύ γρήγορη ταχύτητα λειτουργίας, περίπου ίδια με τους σημερινούς web browsers σε Pentium 4 (και άνω), αν και ο "Υπερίων" έτρεχε σε επεξεργαστές... 286 (ούτε καν 386), στο αρχαίο λειτουργικό σύστημα MS DOS, όπου -όμως- κατόρθωνε να έχει ένα δικό του "σύστημα πλοήγησης πολλαπλών παραθύρων", που έμοιαζε με τα Windows.

Εκείνο το άρθρο, όπως και τα άλλα της ίδιας σειράς, βρισκόταν σε κεντρική θέση μέσα στο περιοδικό. Το συγκεκριμμένο τεύχος όπου δημοσιεύτηκε (σαν κύριο θέμα) έβαλε στο εξώφυλλο έναν ζωγραφικό πίνακά μου (τον "Κατόρθωμα στη Σελήνη", λάδι 50 x 70 cm). Πριν γίνω Πληροφορικάριος και αρθρογράφος, ήμουν και ζωγράφος (μπορείτε να δείτε μία on-line έκθεση έργων ΕΔΩ).
Οι μεγαλύτερες εταιρείες στον κόσμο ΔΕΝ είχαν καταφέρει εκείνη την εποχή (1991-1993), να ενσωματώσουν (στα δικά τους αντίστοιχα προγράμματα) βασικές λειτουργίες του "HyperLEX" (το hypertext, το hypertext-editor, κλπ.)

Τέλος, ο όρος "ΥπερΚείμενο" εμφανίστηκε στην Ελληνική γλώσσα για πρώτη φορά σε εκείνο το άρθρο (του 1990), αλλά άργησε πάρα πολύ να ξαναεμφανιστεί!  (Μετά από αρκετά χρόνια, ο όρος "υπερκείμενο", εμφανίστηκε σε άλλα περιοδικά.


Φυσικά, κανένας άλλος(*) Έλληνας αρθρογράφος ή συγγραφέας δεν είχε ποτέ την ευγένεια, ή -έστω- τον... πατριωτισμό(!) να αναφέρει:

  1. ποιό ήταν το πρώτο ελληνικό hypertext editor,
  2. ποιό ήταν το πρώτο δωρεάν hypertext editor στον κόσμο
  3. ποιό ήταν το πρώτο λεξικό (software) στον κόσμο με hypertext editor;
  4. ποιός μετάφρασε πρώτη φορά στα ελληνικά το "hypertext" σαν "υπερκείμενο"(**)
(*) έλα μωρέ,  από... τσιφτετέλληνες τι περιμένεις; (άααλαα! ;-))

(**) εντάξει, η μετάφραση δεν ήταν και... τόοοσο δύσκολη! (χεχε)


Ακολουθεί το άρθρο, που είχε την καλωσύνη (με δική του πρωτοβουλία) να "σκανάρει"(*) και να μετατρέψει σε κείμενο ο φοιτητής του "Ανοιχτού Πανεπιστημίου" κ. Νίκος Καστελλάνος, αναρτώντας το (αφού μου ζήτησε ευγενικά την άδεια) σε forum του "Ανοιχτού Πανεπιστημίου".


Υπερκείμενο -τ ο μέσο μιας Πολιτιστικής Αναγέννησης
(Τίτλος άρθρου, σκαναρισμένος από το περιοδικό "PC Master", Φεβρ. 1990)

του Γιώργου Στάθη


 

  Σήμερα που πολλές λέξεις χάνουν το νόημα τους, φίλοι και φίλες, ο όρος "Πολιτιστική Αναγέννηση" έχει αξία μόνο σαν... string για επεξεργασία από ηλεκτρονικό υπολογιστή. Πρόκειται πραγματικά για ένα αρκετά σπάνιο string (22 χαρακτήρων), που είναι ικανό να μπερδέψει ακόμη και το πιο (τεχνητά) ευφυές πρόγραμμα Ανάλυσης Φυσικής Γλώσσας. Αρχικά, είχα αποφασίσει λοιπόν να το αποφύγω (αλλάζοντας το σε "Πληροφορική Επανάσταση", πάλι 22 χαρακτήρες). Επειδή όμως ξέρω ότι ΔΕΝ απευθύνομαι σε ΡΟΜΠΟΤ, (φίλες και φίλοι), αλλά σε μία... Πολιτισμένη Πολιτιστική Μειοψηφία (περίπου 15.000 αναγνωστών)... ίσως τη μόνη πραγματικά παρεξηγημένη μειοψηφία στη χώρα μας (όλες οι άλλες διαθέτουν κάποια ας πούμε... πολιτική φωνή), ΔΕΝ ντρέπομαι να πω αυτό που ο "κόσμος το 'χει βούκινο κι εμείς κρυφό καμάρι":

  Η ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ (του 21ου Αιώνα)... (αν υπάρξει τέτοιο πράμα), απ' το δικό μας Ψώνιο εξαρτάται! (δηλαδή: Την Πληροφορική Επανάσταση!).

  Μάλιστα! Χωρίς τους υπολογιστές, ούτε... Άμεση Δημοκρατία θα έχουμε (ψηφίζοντας ΚΑΘΕ βράδυ με M0DEM<1>, από 6 έως 7 μ.μ.!), ούτε τα βουνά από... "τυρί Καμαμπέρ"<2> των αυξανόμενων ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ θα μπορέσουμε να... φάμε, χωρίς να βαρυστομαχιάσουμε, φίλοι και φίλες!

  Μα... ΦΥΣΙΚΑ και ο Κόσμος του Αύριον απ' το ΔΙΚΟ μας ψώνιο εξαρτάται! Αλλά ενώ ΕΣΕΙΣ, κυρίες και κύριοι, όταν σας μιλάμε για υπολογιστές, στρέφετε αλλού το βλέμμα ή χασμουριέστε (όταν δεν χάσκετε με ανοιχτό το στόμα, την ώρα που... ΕΜΕΙΣ - οι χομπίστες / χομπίστριες, κι επιστήμονες και χρήστες - σας μιλάμε), αντίθετα όλοι εμείς (όχι μόνο οι αναγνώστες / αναγνώστριες και συντάκτες ΑΥΤΟΥ του περιοδικού, αλλά και όλοι οι άλλοι / άλλες, με κάποιο ενδιαφέρον για τους Υπολογιστές), όταν μιλάμε μεταξύ μας για το... Ψώνιο μας, συνηθίζουμε να ακούμε ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ο ένας τον άλλον, κυρίες και κύριοι! (Είτε μέσω MODEM, είτε και χωρίς!) ΔΗΛΑΔΗ: Επικοινωνούμε και συνεργαζόμαστε (συνειδητά και μη) στην υλοποίηση Ενός Σατανικά... Αγγελικού Υπερ-Σχεδίου:

  Το ξεπέρασμα του όγκου των Πληροφοριών, την έξοδο από το Λαβύρινθο των Μηνυμάτων, το ξεσκέπασμα των Λογικών Αντιφάσεων, τη συσχέτιση και αλληλοσύνδεση των Αρχείων, ενός κόσμου Υπερ-Μαγαρισμένου από τόσα ΔΕΔΟΜΕΝΑ, τόσα αρχεία, τόσους ιούς, τόσες ταινίες, τόσα βιβλία, τόσες δισκέτες, τόσα... κανάλια, τόσες ΙΔΕΕΣ, ώστε δεν φτάνουν ούτε... εκατό ανθρώπινες ζωές, για να τα δούμε και να τα ακούσουμε και να τα νοιώσουμε όλα, φίλες και φίλοι... (Αρκούν όμως, ίσως, ελάχιστες... μετενσαρκώσεις ενός... OPTICAL READ-WRITE DISC<3> (των 500 MegaBytes) για να τα χωρέσουν και να τα ξεκαθαρίσουν, και να τα αλληλοαυσχετίσουν όλα, ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΣΑΣ ΓΙΑ ΣΑΣ, κυρίες και κύριοι!). Οσο για μας, φίλες και φίλοι, ήρθε ο καιρός να μιλήσουμε για τα δικά μας (Υπερ-)ΜΕΣΑ, του Πολιτιστικού αυτού Σκοπού...

 

Hyper-Text: To Χρονικό και οι Βασικές Αρχές μιας νέας... Θρησκείας!

 

  Το 1945, ένα άρθρο στο περιοδικό "Atlantic Monthly", γραμμένο από τον Vannevar Bush, σύμβουλο του προέδρου Roosevelt, πρότεινε μία επαναστατική μέθοδο οργάνωσης αρχείων για "τεχνικές πληροφορίες", μέσω ενός (φανταστικού τότε) μηχανήματος που ονόμαζε "Memex". To άρθρο εκείνο γράφτηκε πολύ πριν τους υπολογιστές, όπως τους ξέρουμε σήμερα. Ο τρόπος υλοποίησης του "Memex" που προτεινόταν στο άρθρο, ήταν μέσω μικροφίλμ και φωτοκύτταρων. Ιδού λοιπόν ο τρόπος χρήσης του Memex, όπως τον περιέγραψε ο Vannevar Bush<4>: "...Ας υποθέσουμε ότι ενδιαφέρεστε για την προέλευση και τις ιδιότητες του τόξου και του βέλους. Σας ενδιαφέρει, ας πούμε, η αιτία της "ανωτερότητας" του τουρκικού "κοντού" τόξου από το αγγλικό "μακρύ" τόξο, στις Σταυροφορίες. Έχετε δεκάδες σχετικών βιβλίων και δημοσιευμάτων "ΜΕΣΑ" στο μηχάνημά σας. Πρώτα συμβουλεύεστε μία εγκυκλοπαίδεια, βρίσκοντας ένα καλό (αλλά σύντομο) άρθρο, και το αφήνετε να προβάλλεται (στην οθόνη). Μετά, σε ένα βιβλίο Ιστορίας βρίσκετε ένα άλλο σχετικό εδάφιο, και το "συνδέετε" με το προηγούμενο... Σιγά - σιγά, σχηματίζετε μία αλυσίδα συνδεδεμένων άρθρων πάνω στο θέμα σας, και μερικές φορές προσθέτετε και δικά σας σχόλια / άρθρα, σαν "σημειώσεις". Π.χ. όταν δείτε ότι οι ελαστικές ιδιότητες των υλικών (εκείνης της εποχής) είχαν τεράστιες επιπτώσεις στα τόξα, δημιουργείτε μία "διακλάδωση" (στην "αλυσίδα άρθρων")... που οδηγεί σε εγχειρίδια "Επιστήμης των Υλικών" και "Θεωρίας της Ελαστικότητας", μαζί με πίνακες "συντελεστών ελαστικότητας". Έτσι, σχηματίζετε ένα "μονοπάτι" της αρεσκείας σας, μέσα από το λαβύρινθο των πληροφοριών που υπάρχουν διαθέσιμες (στο "memex")..." Η υλοποίηση αυτής της ιδέας χρειάστηκε να περιμένει δύο δεκαετίες! Αρχικά, (στο άρθρο του V. Bush) είχε προταθεί η χρήση δύο κειμένων ταυτόχρονα, σε δύο οθόνες, και η δυνατότητα "πληκτρολόγησης" ενός "συνδετικού κρίκου" ανάμεσα τους, ώστε να "συνδεθούν μεταξύ τους" (στο "αρχείο"). Μετά, ορισμένα "κουμπιά" θα επέτρεπαν να δει κανείς (μαζί με) το (οποιοδήποτε) κείμενο και τα ("συμφραζόμενα") κείμενα που (θα) είχαν "συνδεθεί" μαζί του...

  Τη δεκαετία του '60, ο Ted Nelson<5> εισήγαγε τον όρο "Hyper-Text", στην περιγραφή μιας ιδέας συγγενικής με το "Memex" του Vannevar Bush. 0 Nelson, σαν συγγραφέας, έφτιαξε μια σειρά "μη-γραμμικών" λογοτεχνημάτων, όπου αντί να υπάρχει μία "σειριακή" ροή στην πλοκή, υπήρχε μάλλον ένα "δίχτυ" από "υπο-ιστορίες" συνδεδεμένες μεταξύ τους. Αλλά ο Nelson δεν ήταν μόνο λογοτέχνης και συγγραφέας, ήταν επίσης φιλόσοφος, κοινωνιολόγος και "σύμβουλος έρευνας για συστήματα επικοινωνίας". Έτσι, η τελική του πρόταση (τότε αλλά και ΤΩΡΑ) είναι ένα (απόλυτα υλοποιήσιμο) σύστημα "πολυδιάστατης οργάνωσης αρχείων", για ηλεκτρονικούς υπολογιστές, με το όνομα "XANADU". Τό σύστημα αυτό προσφέρεται δωρεάν σε όποιον το ζητήσει, και "τρέχει" σε περιβάλλον UNIX! Οι προδιαγραφές του, καθώς και το "πρωτόκολλο επικοινωνίας" του, δίνονται επίσης δωρεάν στο κοινό, σαν "εναλλακτικός τρόπος οργάνωσης πληροφοριών & δικτύων". Αλλά γιατί χρειάζεται κάτι τέτοιο, και ποιές οι αρχές που οδήγησαν σ' αυτό;

  ΤΟ ΔΕΔΟΜΕΝΟ είναι πως ο όγκος των δεδομένων αυξάνει, κι η πρόσβαση σ' αυτά γίνεται όλο και δυσκολότερη... (Πόσοι από εσάς που έχετε σκληρό δίσκο, δεν έχετε χάσει ώρες και ώρες, ψάχνοντας για κάποιο "προγραμματάκι"; Ακόμη και το "whereis"-utility στάθηκε άχρηστο, εφόσον ξεχάσατε τα πάντα για το αρχειάκι που... χάσατε!). Έτσι: ΤΟ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ είναι λοιπόν η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΣΥΝΔΕΣΕΩΝ ανάμεσα σε ΠΑΡΑ ΠΟΛΛΑ διαφορετικά κείμενα και αρχεία. Ιδανικά, ΟΛΑ μας τα αρχεία θα 'πρεπε να μπορούν να "συνδέονται", ή να "αναφέρονται" σε άλλα, τα οποία θα πρέπει να μπορούν να συνδέονται ή να αναφέρονται σε άλλα... και ούτω καθεξής, δημιουργώντας έτσι ένα "ΔΙΑΦΑΝΟ ΔΙΚΤΥΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ", ένα "Υπερ-Αρχείο" χωρίς τέλος... Ε, λοιπόν, αυτή η απλή σκέψη (που ίσως έχετε ΗΔΗ κάνει) είναι η κεντρική ιδέα του "Hyper-Text" (και του προγόνου του, του "Memex"). Δεν διαφέρει πολύ από την ανάγκη ενός αρθρογράφου να κρατάει ΟΛΗ τη Βιβλιογραφία και ΟΛΕΣ τις Παραπομπές ΟΛΩΝ των άρθρων του, μαζί με ΟΛΕΣ τις "υποσημειώσεις" τους, σε ΕΝΑ ΤΕΡΑΣΤΙΟ, σούπερ - ΕΥΕΛΙΚΤΟ ΥΠΕΡ-ΑΡΧΕΙΟ, το οποίο θα μπορεί να συμβουλεύεται μετά, ΧΩΡΙΣ ΚΟΠΟ, για να ψάξει πηγές, ή να γράφει νέα άρθρα...

  To "XANADU" δεν είναι παρά η ΕΠΕΚΤΑΣΗ αυτής της ιδέας (του Hyper-Text), ΚΑΙ στο χώρο των ΔΙΚΤΥΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Είναι ένας οργανωμένος τρόπος "σύνδεσης ανάμεσα σε πληροφορίες" οι οποίες ΔΕΝ περιορίζονται, τελικά, σε ΕΝΑ μόνο μηχάνημα. To XANADU μπορεί (και πρέπει!) να περιλαμβάνει όχι μόνο ένα μηχάνημα, αλλά ένα ΔΙΚΤΥΟ μηχανημάτων, και ΤΕΛΙΚΑ το ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΟΛΩΝ των ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ, συνδεδεμένων ΜΕ ΟΛΑ ΤΑ ΑΛΛΑ και με ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ... κ.ο.κ.

  Αν αυτό σας φαίνεται ακατόρθωτο, ξανασκεφτείτε το... Σάμπως και τα ΤΗΛΕΦΩΝΑ δεν συνδέθηκαν τελικά, κάποια ιστορική στιγμή, ΟΛΑ μεταξύ τους (ασχέτως αν ορισμένοι αριθμοί παραμένουν "μυστικοί", "δεν υπάρχουν στον κατάλογο" κ.λπ.);

  ΟΜΩΣ: Η διαφορά μεταξύ τηλεφώνων και υπολογιστών είναι (κυρίως) η εξής:

  Στην περίπτωση του τηλεφώνου, οι "βάσεις δεδομένων" είναι "αυτονόητες". (Οι πιο πολλές υπάρχουν μέσα στα... κεφάλια των συνδρομητών!) Το ζητούμενο είναι ΣΥΝΗΘΩΣ η σύνδεση του αρχείου πληροφοριών που έχετε ΕΣΕΙΣ (μέσα στο δικό σας... φυσικό εγκέφαλο!), με το αρχείο πληροφοριών που έχει ο συνομιλητής, ή η συνομιλήτρια σας... (μέσα στο φυσικό εγκέφαλο του/της)! Μα... η ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΤΗΤΑ του ανθρώπινου εγκεφάλου είναι τέτοια, και η ΦΥΣΗ των ανθρώπινων "συνειρμών" είναι τέτοια, ώστε ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΟΛΑ τα δεδομένα (που ξέρετε!) τάχετε ΗΔΗ "συνδέσει" με ΟΛΑ τα ΑΛΛΑ δεδομένα που ξέρετε...

  Γιατί λοιπόν να μη δώσουμε στα καημένα τα κομπιούτερ μια λειτουργία (ολικής "σύνδεσης αρχείων"), που εμείς, σαν συνειδητά ευφυή όντα, έχουμε αναπτύξει τόσο φυσικά σαν "συνειρμούς", ώστε να την "παίρνουμε σαν δεδομένο";

  Όλα αυτά ΔΕΝ είναι... τυχαίοι συνειρμοί! Το Hyper-Text αποτελεί ένα είδος "απομίμησης" της δυνατότητας του ανθρώπινου εγκεφάλου, να δημιουργεί ΌΛΙΚΕΣ συνδέσεις" ανάμεσα στα ΠΑΝΤΑ και μετά να τις "επαν-ανακαλύπτει" με τη μορφή "συνειρμών". To Hyper-Text είναι λοιπόν στενά συγγενικό με την Τεχνητή Ευφυία! (με την οποία ασχοληθήκαμε στο προηγούμενο τεύχος αυτού του περιοδικού). Είναι ένας "ΣΥΝΕΙΡΜΙΚΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ", που γελοιοποιεί τα "σταθερά μήκη fields και records", με τα οποία εξακολουθούν να μας... βασανίζουν ορισμένα... software houses! (Κοστίζει αρκετά η επανεκπαίδευση των στελεχών τους σε... νέες τεχνικές! Τι να κάνουμε!)

  Η ιδανική "ΣΟΥΠΕΡ-ΒΑΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ" θα πρέπει να είναι ΕΝΤΕΛΩΣ "ΣΧΕΣΙΑΚΗ" (να μην εξαρτάται από σταθερές δομές και "κλειδιά", και άκαμπτες "ιεραρχίες" μέσα στα αρχεία). ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΗ ΕΥΕΛΙΞΙΑ στη ΣΥΝΔΕΣΗ ΟΠΟΙΩΝΔΗΠΟΤΕ στοιχείων, με ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ και με ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΕΙΔΟΣ "ΣΧΕΣΗΣ" / ΣΥΝΔΕΣΗΣ μεταξύ τους, και ούτω καθεξής, χωρίς τέλος... (αφού λειτουργεί ΚΑΙ σε Network!). To ΥΠΕΡ-ΚΕΙΜΕΝΟ (HYPER-TEXT) δεν είναι παρά ένας τρόπος δημιουργίας (μέχρι στιγμής ο ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ, όπως φαίνεται κι από επίσημα συνέδρια Επιστημόνων <6>), δημιουργίας απεριόριστα ευέλικτων ΣΧΕΣΙΑΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ, όπου αντί για "records" υπάρχουν ολόκληρα "κείμενα", κι όπου αντί για "fields" (πεδία) υπάρχουν "τονισμένες φράσεις" ("ΥΠΕΡ-ΚΛΕΙΔΙΑ"), που είναι "τίτλοι / σημειώσεις" άλλων (Υπερ-)Κειμένων που αναφέρονται ή παραπέμπουν σε άλλα Υπερ-Κείμενα...

  ...και ούτω καθεξής (ad.inf.)...

  Όσο για τον Ted Nelson, που παίζει σήμερα ένα ρόλο... Ιδρυτή Νέας Θρησκείας, χαλάλι του! (Αμήν!)

 

 

To hyper-text σαν Μέσο μιας Αναγέννησης

 

  Δεν είναι καινούργια ιδέα το ότι η εποχή μας είναι μεταβατικό στάδιο. Οι περισσότεροι διανοούμενοι μιλούν για μία επερχόμενη "Νέα Εποχή", που ΑΝ τη θέλουμε, μπορούμε να την υλοποιήσουμε, κι οι Υπολογιστές παίζουν σ' αυτή την υλοποίηση τον πιο καίριο ρόλο. Αλλά όπως κάθε μεταβατική περίοδος, έχει κι η δική μας τα αρνητικά της. Ένα απ' αυτά είναι κι ο... ανελέητος, ακατάπαυστος "βομβαρδισμός" των ματιών, των αυτιών και των εγκεφάλων μας, από χειμάρρους μηνυμάτων, που είναι πλέον ΑΔΥΝΑΤΟΝ, ΜΕ ΤΑ ΣΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ, να αφομοιώσουμε...

  Αλλά λογαριάζουμε με βάση τα ΣΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ, δηλαδή χωρίς τον... ξενοδόχο, που είναι τα λεγόμενα "Υπερ-Μέσα" (Hyper-Media και Multi-Media) του Αύριο!

  Οι υπολογιστές είναι μηχανές επεξεργασίας δεδομένων, κι αν θέλουμε να τους χρησιμοποιήσουμε, ώστε να αποκτήσουμε κάποιον ΕΛΕΓΧΟ και κάποια ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΧΡΟΝΟΥ και ΚΟΠΟΥ, στην επεξεργασία των πληροφοριών που μας βομβαρδίζουν, ΔΕΝ ωφελεί να έχουμε αυτές τις πληροφορίες χωριστά τη μία από την άλλη, και σε διαφορετικά μέσα πρόσβασης (τηλεόραση / βίντεο / έντυπα / δισκέτες / CD κ.λπ.)... Η βασική αρχή του Hyper-Text (απεριόριστες συνδέσεις ανάμεσα σε τεράστια πληθώρα δεδομένων), επεκτείνεται εύκολα (ΑΝ έχουμε κατάλληλο HARDWARE... που ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΜΕΡΕΣ υπάρχει ήδη αρκετό, αν και κάπως ακριβό...), ΚΑΙ σε ΟΛΑ τα άλλα "μέσα", εκτός από τους υπολογιστές: Για σύνδεση με βίντεο ή τηλεόραση, υπάρχουν "frame grabbers" και "digitizers", για "μάτια ανάγνωσης εικόνων και κειμένων" υπάρχουν οι βιντεοκάμερες και τα scanners, για σύνδεση συστημάτων ήχου και μουσικής τα midi-interface, τα samplers, τα μαγνητόφωνα με έλεγχο από υπολογιστή κ.ο.κ. Τέτοια συστήματα ονομάστηκαν "Υπερ-Μέσα" (hyper-media), και είναι σήμερα "ψωμοτύρι" στον ξένο Τύπο της Πληροφορικής<7>.

  Ποιές να 'ναι οι ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ των "Υπερ-Μέσων" στον κόσμο μας; Ασφαλώς δεν μπορούμε ακόμη να ξέρουμε πλήρως. Είναι όμως προφανές ότι τα Υπερ-Μέσα, σε συνδυασμό με τεχνικές αναζήτησης και επεξεργασίας δεδομένων, υπόσχονται την απελευθέρωσή μας από πολλά "πληροφοριακά σκουπίδια". Κάποτε ίσως να παρεμβάλεται ανάμεσα στην οθόνη της τηλεόρασης και στην πληθώρα των πηγών / πομπών, ένα υπολογιστικό σύστημα που να "μαζεύει" μόνο όσα "ξέρει" ότι μας ενδιαφέρουν. Αυτό ίσως να αργήσει να γίνει, αλλά ήδη τα σημερινά Δίκτυα επιτρέπουν συνήθως το δικό μας τρόπο αναζήτησης δεδομένων...

  Ας ΜΗ μιλήσουμε και για τη συναρπαστική δυνατότητα συνδυασμού των Υπερ-Μέσων με την Τεχνητή Ευφυία... (Που συζητήθηκε μεταξύ άλλων στο "Παγκόσμιο Συνέδριο Hyper-Text '87"<6>)... ή για τις επιπτώσεις στην Παιδεία (όπου οι μαθητές / μαθήτριες μετατρέπονται σε "ΧΡΗΣΤΕΣ του συστήματος", αντί σε "υποτελείς" του, με τεράστιο έλεγχο πάνω στις Γνώσεις, τις οποίες με... αυξημένη ευκολία κι... οξυμένη βουλιμία, μπορούν να...  καταβροχθίζουν χωρίς περιττούς κόπους, σαν διασκέδαση, με βάση τις εξισώσεις: "ΓΝΩΣΗ = ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗ" & "ΓΝΩΣΗ = ΔΥΝΑΜΗ").

  Κάθε Αναγέννηση είναι μία εποχή ενοποίησης και αλληλοσύνδεσης μεταξύ Ιδεών, Ανθρώπων, Πληροφοριών και Επιστημονικών Θεωριών. Γι' αυτό τό λόγο, ελπίδα ή υποψία πως κάτι τέτοιο θα ενισχυθεί καίρια από τα Υπερ-Μέσα και τους Υπολογιστές, είναι εύλογη, ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΗ και βάσιμη...

  Κάποιος είπε κάποτε "Ας γίνουμε ρεαλιστές -Ας ζητήσουμε την Ουτοπία". Στην πραγματικότητα, ανατέλλει η Εποχή της Υλοποιησιμότητας ορισμένων... Ουτοπιών, κι είναι "αμαρτία" (ή έλλειψη... ρεαλισμού) το να ΜΗΝ τις υλοποιήσουμε (στο κοντινό μέλλον)... με το "βέλτιστο δυνατό configuration". Αλλά η άποψη αυτή παραμένει προς το παρόν υποκειμενική και προσωπική...

Καιρός λοιπόν για κάτι εντελώς διαφορετικό: Τη δυνατότητα να "παίξετε"... ΚΑΙ εσείς με ένα "βασικό σύστημα hyper-text", και να εξερευνήσετε τις ΔΙΚΕΣ σας ΙΔΕΕΣ. (Αν διαφωνείτε, μπορείτε να εκφράσετε τις διαφωνίες σας... ΜΕΣΩ "hypertext", πολύ καλύτερα! Στείλτε τις, αν επιμένετε, στο γράφοντα!).

 

Ένας ΔΙΚΟΣ ΣΑΣ "ΥπερΚειμενο-Γράφος"!

 

  Έχετε λοιπόν την ευκαιρία να πειραματιστείτε άμεσα, με το πρόγραμμα ΗΥΡ.ΕΧΕ, στην ένθετη δισκέτα του περιοδικού, που είναι ένας πλήρης ΥπερΚΕΙΜΕΝΟ-Γράφος, και επιτρέπει τη δημιουργία δικών σας Υπερ-Κειμένων. Το πρόγραμμα γράφτηκε εξ ολοκλήρου σε Turbo-PROLOG-2 (από νόμιμη κόπια που αγόρασε ο γράφων). Είναι, απ' ό,τι ξέρω, η πρώτη φορά στον ΚΟΣΜΟ που προσφέρεται τέτοιο πρόγραμμα μέσα σε ένθετη δισκέτα περιοδικού. To "Hyper-Ties", ένα πρόγραμμα που επιτρέπει (κι αυτό) να γράψετε δικά σας Υπερ-Κείμενα, προϊόν του αμερικανικού Πανεπιστημίου του Maryland, κοστίζει 350 δολάρια!

 

  Το πρόγραμμα "ΥΠΕΡ-ΚΕΙΜΕΝΟΓΡΑΦΟΣ" που έχετε τώρα, ικανοποιεί τον "κατάλογο προδιαγραφών ενός βασικού συστήματος HyperText" - όπως τον παραθέτει ο Nelson στο βιβλίο του "Computer-Lib"<5>, αλλά ΔΕΝ βασίστηκε σε καμία "έτοιμη πηγή / listing" (που άλλωστε ΔΕΝ υπάρχει - μην την ψάχνετε!). Χρειάστηκε περίπου 10 σελίδες Turbo-PROLOG, κι αν είχε γραφτεί σε PASCAL, πολλαπλάσιες. Είναι σχετικά ΠΛΗΡΗΣ αλλά ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗ ΕΚΔΟΣΗ ενός Υπερ-Κειμενογράφου που κυκλοφορεί ΤΩΡΑ στην αγορά, και αν θέλετε να μάθετε γι' αυτόν, ή και να τον αγοράσετε, στείλτε ένα φάκελλο με τη διεύθυνσή σας και γραμματόσημο στο γράφοντα (στη διεύθυνση που αναφέρεται μέσα στο "Υπερ¬κείμενο Οδηγιών και εκκίνησης", init.htx).

  Η χρήση του Υπερ-Κειμενογράφου μας είναι εξαιρετικά απλή, αρκεί να μην αγνοήσετε τη σημασία ορισμένων πλήκτρων. Το αρχείο "init.htx" έχει μέσα τις περισσότερες οδηγίες, αλλά ορισμένοι από σας είναι δυνατόν να μπερδευτούν απ' τη σκέψη ότι... για να διαβάσετε το κείμενο οδηγιών, πρέπει να ξέρετε ήδη τη χρήση του προγράμματος, την οποία εξηγεί ΑΚΡΙΒΩΣ ΑΥΤΟ το κείμενο... Πρόκειται για ένα μικρό "Loop", για το οποίο ζητούμε συγγνώμη, και η έμπρακτη ...μετάνοιά μας παρέχεται σαν "πρόσθετες οδηγίες" στο αρχείο "hyper.doc".

 

 
Περιοδικό PC-Master, έτος 2023 μ.χ.

 

  Είσαστε τώρα νέοι; (Ας πούμε 20 χρονών;) Χαλαρώστε και φανταστείτε τον εαυτό σας, 1/3 του αιώνα αργότερα... Αφεθείτε να ΕΠΙΣΤΡΕΨΕΤΕ στο ΜΕΛΛΟΝ...

  Στα 53 χρόνια σας, διατηρείτε άριστη την υγιεία και την καλή εμφάνισή σας. Φαίνεστε δεκαπέντε χρόνια πιο νέοι, αν σας κρίνουμε με τα στάνταρντ του 20ού αιώνα... (Το 2012, αρχίσατε να παίρνετε χάπια επιβράδυνσης του γήρατος, ούτως ή άλλως). Ήσασταν μάλιστα από τους πρώτους αναγνώστες του περιοδικού PC-Master, το 1990.

Θυμάστε τι μόλυνση είχε η Αθήνα τότε; Θυμάστε και πόσα λίγα περιοδικά κομπιούτερ υπήρχαν; (Ενώ τότε θεωρούνταν τόσα πολλά!) Τότε, το 1990, ήταν κι η αρχή των "δημοκρατικών μεταρρρυθμίσεων" σε ορισμένες χώρες της Ευρώπης, που οδήγησαν ΤΕΛΙΚΑ στην "1η Πλανητική Ομοσπονδία", το 2021...

  ΤΩΡΑ, το 2023, ζείτε σε μία Ελλάδα εντελώς διαφορετική! Μετά τη "Δεύτερη Χωρο-Χρονική Μεταρρύθμιση" (οι περισσότεροι Ευρωπαίοι δουλεύουν τώρα στα σπίτια τους) ...πάνω από τη μισή Αθήνα έχει αδειάσει. Η Στουρνάρη έχει γίνει πεζόδρομος, όπως πολλοί άλλοι κεντρικοί δρόμοι. Το Πολυτεχνείο αναπαλαιώνεται για πολλοστή φορά, ενώ κάποιοι έγραψαν στους τοίχους του το σύνθημα ΌΛΗ Η ΕΞΟΥΣΙΑ ΣΤΑ ΔΙΚΤΥΑ -Τερματικά ΚΑΙ στα μακρινά χωριά!".

  ...Αλλά δεν έχετε καθόλου καιρό για συνθήματα! Μόλις γυρίσατε απ' την εξοχή, και πήρατε το μετρό για το γραφείο σας (δηλαδή το σπίτι σας!) και αναρρωτιέστε με βουλιμία τι "ψάρια" θα 'χει πιάσει το "έξυπνο modem" σας που δουλεύει ασταμάτητα, όλο το 24ωρο, στα 112.000baud, με "fibre-optic-link", συνδεδεμένο με τουλάχιστον 500 διαφορετικά Bulletin-boards, για να μαζέψει οτιδήποτε έχει σχέση μ' αυτά που ΞΕΡΕΙ ότι σας ενδιαφέρουν!

  Παρακάμπτετε γρήγορα τα "μηνύματα χαμηλής προτεραιότητας" (άνθρωποι που θα 'θελαν να σας γνωρίσουν για κάποια συνεργασία ή προσωπική σχέση, μπορούν για λίγο να περιμένουν!) και ΛΕΤΕ στον υπολογιστή τι σχεδιάζετε να γράψετε στο επόμενο άρθρο σας, στο PC-Master. (Πληρώνεστε με μέτρο τα 2 KiloBytes από... ΑΠΟΔΕΔΕΙΓΜΕΝΑ - ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ!).

  Ένας τεράστιος αριθμός Πολιτών που "διαβάζουν" το περιοδικό, είναι ΚΑΙ "αρθρογράφοι" - άλλωστε το χαρτί έχει προ πολλού καταργηθεί! Ο υπολογιστής σας με μία φωνή ελαφρώς πατερναλιστική (θα θέλατε ν' αλλάξετε το "ρεπερτόριο φωνής", αλλά βαριέστε να καλέσετε το service) σας ρωτάει μερικές ερωτήσεις για "να οργανώσει το άρθρο σας"...

  ...Του απαντάτε και περιμένετε να τελειώσει το ψάξιμο. Έχοντας περισυλλέξει γύρω στις 250 παραπομπές από βιβλιοθήκες, αλλά και από δικά σας αρχεία, τις παρουσιάζει στο δεύτερο monitor, (ένα έγχρωμο LCD στον τοίχο). Παρακολουθείτε με προσοχή τα δεδομένα (τα οποία ακολουθούν επακριβώς τις κινήσεις των ματιών σας), με το χέρι σας στο ποντίκι... και υπαγορεύετε τις ΠΡΩΤΟΤΥΠΕΣ ΠΡΟΣΘΗΚΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ, που σας έρχονται σαν έμπνευση εκείνη τη στιγμή... Σε μία περίπου ώρα έχετε τελειώσει. Ο υπολογιστής σας προτρέπει να περιμένετε, καθώς ενεργοποιεί την Κατανόηση Φυσικής Γλώσσας για να "καταλάβει" ΤΙ λέει το άρθρο σας και να ελέγξει επακριβώς το "ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ". Σε λίγο, βγαίνει το μήνυμα "ΕΝΤΑΞΕΙ. ΤΕΛΟΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ -ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ Δ = 14%". Θαυμάσια! Ήρθε ο καιρός να συνεχίσετε το διάβασμα του "Υπερ-Λογοτεχνήματος" που είχατε αρχίσει πριν τις διακοπές... Πρόκειται για ένα "interactive - CD -bestseller", βασισμένο στη ζωή τού Μότσαρτ, που "διαβάζεται" με συνδυασμό βιντεοκλίπ, κειμένων, ιστορικών ντοκουμέντων, ολογραφικών κατασκευών και (φυσικά) τετρακάναλης μουσικής... Αλλά το αναβάλλετε γι' αργότερα... καθώς ο "Υπεύθυνος Συντονισμού Εργασιών" του περιοδικού, ξεπρόβαλε ξαφνικά σ' ένα παράθυρο του δεύτερου LCD σας...

  - Θέλω να γράψεις για την Ιστορία του περιοδικού. Απ' την εποχή που κυκλοφορούσε ακόμη σε αληθινό χαρτί μαζί με δισκέτα...

  - Μα είναι δύσκολο. Τα παλιά τεύχη ΟΛΩΝ των ΤΟΤΕ περιοδικών αποτελούν σήμερα σπάνια συλλεκτικά κομμάτια...

  - Τι συλλεκτικά κομμάτια και μ...! Πες στο μηχάνημά σου να πάρει HyperFAX απ' τις Δημοτικές Euro - Databases μ' όλα εκείνα τα παλιά τεύχη, ιδίως εκείνο του Φεβρουαρίου 1990, που πρωτοανάφερε τον όρο "HyperTEXT"...

  - Και τι αξία να 'χει αυτό; Ο όρος "HyperTEXT" είναι επινόημα του Ted Nelson. Ας βρούμε τα πρωτότυπα του Nelson, και θα 'μαστε πιο σωστοί... Ποιανού ήταν το άρθρο για το οποίο μιλάμε;

  - Μην ανησυχείς για το "ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ"! Εκείνο το τεύχος είχε και δισκέτα με πρόγραμμα "original". Τον αρθρογράφο ίσως τον θυμάσαι. Τώρα λείπει σε διακοπές, στο βυθό της Σαντορίνης, στην αποικία Ίώ". Του βιντεοφώνησα μέσα από το "Deep-Sea-Link". Έχεις τη συγκατάθεσή του. Μην ξεχνάς ότι γιορτάζουμε σύντομα τα τριανταπέντε χρόνια του περιοδικού - και τα 10 χρόνια της οριστικής "δικτυοποίησής" του. Κάνε λοιπόν προσομοίωση ενός "συμβατού" της δεκαετίας 1980-90, στο μηχάνημά σου, τρέξε το "αρχαίο" εκείνο πρόγραμμα, και θα δεις ότι ήταν πραγματικά "original". Άλλωστε, γράφτηκε πριν την "Τρίτη Γενεά Αυτοματοποίησης στο Software".

  - Μα είναι αμαρτία να σταματήσω το "Super-Hi-Definition display."

  - Άντε να μη σου πω τίποτα τώρα...

  - Εντάξει, εντάξει... Αρκεί να το θέλει το Δίκτυο.

  - Το Δίκτυο αποφάσισε με αναλογία 3 προς 2 ότι ενδιαφέρεται. Μπορείς φυσικά να αρνηθείς...

  - Δεν πειράζει, θα το κάνω! Αφού έτσι γνωρίζεσαι και με κόσμο... (κ.ο.κ.)

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ και ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ (Φεβρουάριος 1990):

(τέλος)

 

Νέες Σημειώσεις (Φεβρουάριος 2007):


  1. Αρχικά είχα την πρόθεση να μετατρέψω τις λέξεις με κεφαλαία (του πρωτότυπου) σε 'τονισμένες' ή 'italics' (αφού στη σημερινή εποχή του Διαδικτύου τα κεφαλαία θεωρούνται "φωναχτά", αλλά... άλλαξα γνώμη όταν σκέφτηκα ότι  γράφτηκαν για να εκδηλώσουν ήπια αλλαγή τονισμού φωνής, σε ένα ιδιότυπο "ρητορικό στυλ" που ήταν γουστόζικο (νομίζω -χεχε) ΠΡΟ διαδικτύου!  (ah, those were the days!...)
  2. Φυσικά, ακριβώς όπως φαντασιωνόταν το άρθρο, σήμερα έχουμε "τετρακάναλο ήχο". (αν θέλετε όμως... δικάναλα mp3, ΕΔΩ).
  3. Το άρθρο έπεσε... λίγο έξω: Η Στουρνάρη δεν έχει γίνει ακόμη πεζόδρομος. Αλλοι "κεντρικοί δρόμοι" όμως, έγιναν! (χεχε)

© 1990 - 2007 Γιώργος Α. Στάθης